Apnea.nl - Verlies van bewustzijn: Ervaring met black-out

Door Rik Rösken

Doelstelling:
Een black-out kan eng overkomen. Maar hoe ervaart de atleet het? In dit artikel komt een freediver aan het woord die vertelt over zijn ervaring met black-out, en wat dat voor hem betekent. Het incident zelf vond plaats op een wedstrijd.

"Staande in het water op het tafeltje probeerde ik mij te focussen op een goede ademhaling. Ik hoorde in de verte al iemand zeggen: "kijk hij staat nu al te rillen van de kou, het lijkt wel of hij een Samba heeft al VOOR dat hij begonnen is!"

"Ik duik voorover onder de startstreep door, en neem meteen de gestroomlijnde houding van mijn armen op mijn hoofd en naar beneden kijken. Met paar stevige slagen kom ik op gang, en probeer vanaf dat moment de goede slag en 't tempo in stand te houden. Het water word dieper, en bij de kuil verlaat ik de bodem en zwem ik netjes horizontaal naar de overkant. Het keren verloopt soepel en ik haast mij weer terug en vind snel m'n tempo weer terug. Toch is de slag iets ruimer geworden. Bij circa 75m begint 't zwaarder te worden, ik laat 't tempo vieren. Doordat ik zo dicht op de bodem zit zie ik niet dat door deze tempoverandering de snelheid er helemaal uit is. De balans is ook wankel wanneer ik bij mijn startpunt aan kom. Heel rustig concentreer ik mij op een goed keerpunt en draai netjes volgens 't boekje. Tijdens 't keerpunt denk ik, nog 3 krachtige slagen, een sprintje zeg maar. Met de laatste slag kom ik mooi bij de goot omhoog, ik zie hoe ik mijn handen de goot vastpakken, en ik omhoog kom."

"Ik word 'wakker', en zie een van de juryleden voor mij. "Ademen, rustig ademen" zegt tegen hij tegen mij. Ik adem rustig, netjes, en zonder moeite. Wat doet die man hier voor mijn neus? Nu begint het door te dringen dat ik net mijn eerste black-out heb gehad, en ik voel dat ik op de knie bij een veiligheidsduiker zit. Voor de grap maak ik nog een Ok-teken, en de jury kan er om lachen."

Vanaf de kant werd het volgende gezien: Nadat de duiker bovenkwam zakte de duiker onder het ademen weg. De veiligheidsduiker in het water ving hem op en hield hem bovenwater terwijl het jurylid hem aanmoedigde om te ademen. Na ongeveer 5-10 seconden kwam de duiker weer helemaal bij.

"Na deze black-out ben ik weer een ervaring rijker. Een BO doet geen pijn, je herinnerd je er niets van, en je hebt geen bijwerkingen achteraf. Geen vermoeidheid, ik voelde mij uitgerust toe ik 't OK teken aan de jury gaf!, en ook geen spoortje van lichamelijke schade, helemaal niets. Als ik terug kijk zie ik dat voor 'n volgende keer tot en met 't einde een tempo moet zwemmen, geen vertraging of sprint. Misschien ook meer rekening houden met de omstandigheden en de vorm van de dag, en gedisciplineerd stoppen bij de 100."

Ervaringen met black-out variëren, maar de meeste atleten zelf ervaren het verlies van bewustzijn niet als een angstig gebeuren. Soms wordt intense dromen gemeld en heeft de duiker bij het bijkomen het idee dat er uren voorbij gegaan zijn. Het gevaar van de black-out, maar ook van het verlies van motorische controle, is dat de duiker geen controle meer hebben over zichzelf en dat zonder adequate hulp van de aanwezige veiligheidsduiker kan verdrinken.

Wanneer adequate hulp wordt geboden komt de duiker helemaal bij zonder rest verschijnselen. In een enkel geval kan bij zware black-outs een periode van hoofdpijn en vermoeidheid onstaan. De zwaardere black-outs en hun effecten zijn de reden dat zuurstof voorraadig moet zijn, alsmede goed getrainde medische hulp. Over de langetermijn effecten van black-outs en verlies of motorische controle is nog weinig bekend.

Black-out komt voor bij het voorbijgaan van je eigen grenzen. Zwemmen zorgt voor een beweging waarmee je de contracties minder kan voelen. Hyperventilatie, bewust of onbewust, kan een rol spelen. Belangrijk is het echter te weten dat sommige duikers hun contracties niet voelen. Ook kan onder fysiologisch bijzondere omstandigheden een black-out in het begin van de poging voorkomen. Kennis van freediving en trainingstechnieken is nodig om zo veilig mogelijk de sport te beoefenen. Met deze kennis is het mogelijk om de kans op black-out te verkleinen tot een absoluut minimum en te zorgen voor een proffesionele begeleiding wanneer het dan toch plaatsvindt.