Fysiologie: Bloodshift, herverdeling van het bloed

Door: Rik Rösken

Doelstelling:
Bloodshift is een van de belangrijkste factoren die het voor freedivers mogelijk maakt om diep te duiken. In dit artikel leg ik het een en ander uit.

Een van de eerste dingen die mensen zich af vragen bij de diepe duiken van freedivers is hoe dat mogelijk is. Kunnen de longen dat wel aan? Immers door de druk wordt het luchtvolume in je longen snel kleiner. Immers, wanneer het longweefsel zich niet zich voldoende zou kunnen verkleinen, zou een te grote onderdruk in de longen voor schade kunnen zorgen.

Het lichaam van de freediver compenseert op drie manieren. Bloodshift is daar één voorbeeld van. In dit artikel probeer ik in het kort het mechanisme van bloodshift uit te leggen en een aantal onwaarheden te weerleggen.

De herverdeling van het bloed wordt door twee factoren veroorzaakt. Op het eerste moment is de herverdeling onderdeel van het immersie of onderdompeling effect. Om dit te begrijpen moet je voorstellen dat normaal de bloedverdeling sterk beïnvloed wordt door de zwaartekracht. Een deel van ons bloed hoopt op in onze benen en ons lichaam heeft zelfs een systeem ontwikkeld om het bloed te helpen weer terug te laten komen naar ons hart.

Wanneer we ons in het water begeven, dan verandert alles en wordt er meer bloed teruggestuurd naar de kern van het lichaam, waar het zich een plaats zoekt. Bij freedivers treedt er een subtiele druk verandering op in de longen en daardoor trekt het bloed naar de longvaten. Daar zwellen de vaten op.

Als je weet dat onze longen uit vele duizenden vaatjes bestaan kan je voorstellen dat al het bloed in deze vaten flink wat lucht kan verplaatsen. Dit is ongeveer 1 liter, en daarmee wordt de theoretische maximale diepte al weer een stuk opgerekt.

En wat dan betreft de verhalen dat er bloedplasma en bloed in de longen komt? Bij een getrainde duiker is dit niet het geval. Er ontstaat normaliter geen longoedeem (bloedplasma), en ook komt er normaal geen bloed in de longblaasjes. En wat dan betreft de verhalen dat er bloedplasma en bloed in de longen komt? Bij een getrainde duiker is dit niet het geval. Er ontstaat normaliter geen longoedeem (bloedplasma), en ook komt er normaal geen bloed in de longblaasjes.

Echter, wanneer een duiker ongetraind is en te diep gaat, en dat is normaliter voor bij die 30 - 40 meter, dan kan zoiets wel gebeuren. Het heet alleen wel anders; in plaats van bloodshift spreken we dan over een longsqueeze.

Bronnen:

H.J. Corriol, La Plongée en apnée : Physiologie et médecine, 3e édition, uitgeverij Masson 2002.

P. Radermacher, C-M, Muth, Apnoetauchen - Physiology und Pathophysiologie, Deutche Zeitschrift Für Sportmedizin, Jahrgang 53, Nr. 6 (2002).