Is Free Diving Gevaarlijk?

Door Rik Rösken

Toen ik enkele jaren geleden begon met Free Diving stond ik nog nauwelijks stil bij de mogelijke gevaren en risico’s. Als kind had ik al de nodige keren onderwater gezeten en zo lang mogelijk mijn adem proberen in te houden, en ik dacht toen dat er geen gevaar in school. Op het World Congress on Drowning in Amsterdam (2002), werd ik echter geconfronteerd met de harde feiten. Onder kinderen is verdrinking een van de grootste doodsoorzaken, en ook onder volwassenen speelt het nog een significante rol, metname bij jongeren die onderling in zwembaden en het buitenwater wedstrijdjes doen wie het langste zijn adem kan inhouden.

Wanneer je casussen van verdrinkingen doorleest die iets met free diving temaken zouden kunnen hebben valt op dat factoren als hyperventilatie en het duiken zonder buddy een grote rol spelen. De verdrinking kan optreden tijdens het duiken zelf, maar ook direct na de duik. Een gebrek aan kennis en veiligheidsregels lijkt de belangrijkste reden achter deze ongevallen en dus is een opleiding die dit benadrukt zeker geen luxe. Het maakt hier voor niet veel uit of dat je actief bent in de beschutte omgeving van een zwembad of wanneer je op de Oostvoornse plassen duikt.

Om toch de bezoeker niet helemaal in het ongewisse te laten zou ik enkele voorbeelden willen geven aan de hand van gedachtes die wel eens geopperd worden.

Wanneer ik ver vanaf mijn maximum blijf kan me toch niets gebeuren?

Er is in het verleden veel gezegd over de tijden waarop bewustzijnsverlies zou optreden. Dit zou een vaste tijd kunnen zijn of samenvallen met het absolute maximum van een individu.  Toch is dit niet helemaal waar. Het ‘absolute’ maximum van een individu verschilt op de dag, en er kunnen altijd factoren aanwezig zijn waarom dit (onverwacht) korter is dan normaal. Train daarom veilig. Volg een cursus en train altijd met een buddy die weet wat er kan gebeuren en hoe hij/zij moet handelen als je te ver gaat.

Het minuutje adem inhouden bij de sportduik training is toch veilig?

Verschillende verenigingen en sportduik clubs hebben in hun programma een oefening ingebouwd waarbij er een minuut lang de adem wordt ingehouden. Dit is gebaseerd op de noodopstijging van 18 meter.

Op de eerste plaats is er een enorm verschil tussen het stilhangen in het zwembad of vanaf 18 meter een opstijging te maken. De druk verschillen en het bewegen versus stil liggen zorgen er voor dat de oefeningen eigenlijk niets met elkaar te maken hebben. Ook moet je bij de opstijging rekening houden met het uitblazen van lucht inverband met de toegenomen druk. Dit is niet het geval bij de oefening in het zwembad.

Wil je als vereniging toch de oefening in het pakket houden is het aan te bevelen dat de instructeur of trainer weet wat hij of zij moet doen als een duiker bewusteloos raakt en dus een cursus hierin heeft gevolgd. Verder is het ook aan te raden om niet langer dan een minuut je adem inhouden en deze training in het ondiepe deel van het zwembad te doen. Doe dit altijd onder toezicht van een gekwalificeerde instructeur of trainer, al is dit zeker geen garantie dat er helemaal niets kan gebeuren. Wil je als vereniging toch verder, dan zul je ervoor moeten kiezen om als instructeur een cursus te volgen, waarin je leert dit soort activiteiten te begeleiden.

Free Diving (en snorkelen) kan toch zonder problemen tussen persluchtduiken gedaan worden?

Nee Er wordt in verschillende (sportduik) lesboeken gesuggereerd dat het geen probleem is om te snorkelen na een persluchtduik. Wat hiermee bedoeld wordt is aan de oppervlakte snorkelen en dus NIET snorkel of Free Dive duiken maken. Het maken van Free Dive duiken na een druk met een ademgas onder druk kan alsnog leiden tot decompressie ziekte. 

Ondanks dat Free Diving in een mindere mate dan persluchtduiken bijdraagt aan stikstofverzadiging, is het niet zo dat het helemaal geen invloed heeft. Het precieze mechanisme is nog onbekend, hou daarom tussen elke Sportduik en elke Free Dive sessie een maximale rustpauze om alle overtollige stikstof kwijt te raken.

Als ik alleen train in het zwembad let de badmeester toch wel op me?

Nee. Als een badmeester zijn werk doet let hij of zij niet alleen op jouw maar ook op de andere bezoekers. Daardoor weet de badmeester nooit hoelang jij je adem al inhoud. Een goede badmeester laat het niet toe dat er in zijn zwembad getraind wordt op het inhouden van je adem! Echter is het beter dat je zelf bewust bent van het risico, en daarom niet op die manier traint. Zorg voor een buddy, en zorg dat je beiden bent opgeleid in free diving.

De conclusie

Om Free Diving veilig te doen moet je een opleiding volgen zodat je weet waar je aan begint en hoe je het meeste eruit kan halen. Eigenlijk niet veel anders dan dat voor andere 'extreme' sporten geld als sport duiken en speleogie