Decompressieziekte is de meest beperkende factor voor freediving en vormt een probleem voor de veiligheid van de duikers tijdens de wedstrijden. Voor het eerst wordt door freediving.biz een poging gedaan om de wedstrijden veiliger te maken. Ook worden freedivers in staat gesteld om extra wedstrijdduiken te maken tijdens een enkele dag.
Recente bevindingen
Shipke et al. toonde in 2006 al aan dat zowel een klein aantal diepe duiken voorbij de 50 meter, gewoon als een groot aantal ondiepe duiken rond de 20 meter aanleiding kunnen geven tot neurologische decompressieziekte.[1] Verder zijn er inmiddels sterke aanwijzingen gevonden dat een enkele duik dieper dan 50 meter al aanleiding geeft tot significante stikstofopname.[2]
Gelukkig blijkt tot nu toe in de praktijk dat ongevallen bij wedstrijden uitblijven. Dit is grotendeels verklaarbaar, doordat er tijdens een wedstrijd meestal maar éen diepe duik per dag word gemaakt. Niettemin heeft AIDA International inmiddels maatregelen getroffen en is het sinds dit jaar verplicht gesteld om na een duik van 80 meter of dieper 100% zuurstof te ademen. Dit kan zowel aan de oppervlakte als op een diepte van 6 meter worden gedaan.[3]
Rationale voor het Bizzy protocol
De keerzijde van deze ontwikkeling is dat een wedstrijd voor een atleet relatief weinig oplevert. Meestal kunnen duikers dan maar één duik per dag maken, en dit maakt deelname aan een wedstrijd een kostbare aangelegenheid.
Een Zweedse organisatie, freediving.biz, heeft daarom een protocol opgesteld waarmee men wil proberen om extra duiken mogelijk te maken, zonder daarmee de veiligheid te compromitteren. In dit artikel wordt de eerste versie van dit protocol weergegeven zoals dat recent gepubliceerd is.[4]
Het protocol
Algemene regels
- Per dag mag de totaal opgetelde diepte van de officiële duiken tijdens de wedstrijd niet meer dan 120 meter bedragen.
- Per dag mag de totaal opgetelde duikduur van de wedstrijdduiken niet meer dan 5 minuten bedragen
Adviezen
- Plan je diepste duik als eerste en duik ondieper op je tweede duik
- Zorg dat je voor en tussen de duiken voldoende vloeistof tot je neemt
- Rust voldoende uit tussen de duiken. Ga niet snorkelen. Voer geen veiligheidsduiken uit.
- Volg je gevoel. Sla bij stress en vermoeidheid je tweede duik over.
- Maak geen duiken dieper dan 50 meter op de dag voor de competitie. Plan een rustdag.
- Duik niet op de dag na de competitie.
- Ga niet vliegen binnen 24 uur na zware duiken
- Voer geen extreem lange “hangs” uit als opwarmingsoefening. Een “hang” is een duik waarbij je langer verblijft op het diepste punt van je duik om te wennen aan de druk.
- Zorg dat je verzekerd ben bij DAN en controleer of dat je verzekerd bent voor de duiken die je uitvoert. Let op. Bij het behalen van persoonlijke records geld de verzekering van DAN niet!
Preventieve maatregelen
- Alle freedivers kunnen na een duik dieper dan 70 meter decomprimeren door middel van 100% zuurstof op 6 meter diepte gedurende 6 minuten. Om op diepte te mogen decomprimeren heb je een sportduik en/of technisch duikcertificaat nodig.
- In speciale gevallen kan gekozen worden voor 10 minuten decompressie.
- Na alle diepe duiken zal oxymetrie worden verricht ter uitsluiting van een longonderdrukverwonding
- fhankelijk van de aangekondigde diepte zal het mogelijk zijn om een oppervlakte rusttijd te krijgen van 5 tot 6 uur.
Elke freediver zal individueel een advies krijgen op basis van zijn opgegeven dieptes.
Achtergrondinformatie van decompressieziekte
Kernpunten:
- Decompressieziekte uit zich bij freediving vooral in neurologische schade.
- Een enkele duik naar 50 meter geeft al meetbare stikfstofopname.
- De duiktijd is net zo belangrijk als de diepte. Een lang verblijf op 30 meter kan een even sterke stikstofopname geven als een diepe duik.
Tekenen:
Tekenen van ziekten zijn afwijkingen die je als hulpverlener kan zien bij het slachtoffer. Van sommige tekens heeft het slachtoffer zelf niet door dat hij of zij er last van heeft. Typische tekenen van decompressieziekte zijn:
- Huiduitslag
- Zwakte
- Verlamming
- Schutterig bewegen
- Persoonlijkheidsverandering
- Verschil in pupilgrootte
- Spraakverandering
- Hoesten en benauwdheid
- Bewustzijnsvermindering
- Bewusteloosheid
Symptomen:
Symptomen zijn klachten die het slachtoffer je kan vertellen. Als hulpverlener moet je deze klachten uitvragen als je vermoedt dat er sprake is van decompressieziekte.
- Jeukende huid
- Pijn aan gewrichten of extremiteiten
- Onverklaarbare vermoeidheid
- Doof gevoel, tintelingen
- Bizarre sensaties
- Borst en/of buikpijn
- Doofheid en/of herrie in het oor
- Incontinentie voor urine of ontlasting
- Hoofdpijn, duizeligheid en/of misselijkheid
Commentaar op het protocol
De publicatie van dit protocol is een belangrijke ontwikkeling in de verbetering van de veiligheid rondom freediving. Het is een erkenning van het risico op decompressieziekte. Het is dan ook een eerste stap in de richting van een structurele verbetering van de medische zorg voor de freediver. Toch is er nog het een en ander aan commentaar te leveren op de huidige versie.
Frequentie decompressieziekte bij freediving
Als eerste is het belangrijk te benoemen dat decompressieziekte bij freediving relatief zeldzaam is. Tot nu toe is decompressieziekte nooit opgetreden bij dieptewedstrijden. Wel is hij berucht bij speerviswedstrijden.
Uit de literatuur is inmiddels bekend geworden dat enkele duiken naar 70 meter binnen een uur aanleiding kunnen geven tot decompressieziekte. Een eenmalige duik voorbij de 130 meter kan eveneens aanleiding tot decompressiekte geven. In beide gevallen waren er vooral neurologische klachten, en bleek in-water recompressie therapie niet afdoende.[1] Met de toename van de diepte van de duiken tijdens wedstrijden is het daarom niet meer dan normaal om extra maatregelen te nemen ter preventie van decompressieziekte.
Voorlichting aan freedivers en veiligheidsduikers
Voorlichting betekent op de eerste plaats voorlichting van de betreffende freedivers. Tot nu toe is dit een onderbelicht onderwerp in de freediveopleiding. Het geven van voorlichting heeft als doel dat zowel freedivers als veiligheidsduikers tekenen en symptomen kunnen herkennen. De drie meest voorkomende symptomen bij decompressieziekte zijn pijn, verlammingsverschijnselen en hoofdpijn. Omdat deze symptomen ook uiting kunnen zijn van andere ziekten is het van belang om een in de duikgeneeskunde getrainde arts te hebben bij een wedstrijd [5]. Het gebruik van de DAN Neuro-Cue-Card kan het herkennen van decompressie ziekte vergemakkelijken voor leken [6],[7].
In water decompressie
Zowel het gepresenteerde protocol als de nieuwe reglementen van AIDA International opteren voor in-water decompressie na een diepe duik.[3],[4]. Er zijn momenteel geen data waaruit blijkt dat preventieve in-water decompressie de veiligheid vergroot. Sterker nog, een ongetrainde freediver kan zelfs risico’s lopen als hij op diepte decomprimeert. Theoretisch bestaat er een kans op arteriele gasembolie en zuurstofvergiftiging bij onjuist gebruik van de middelen. Bij eventuele symptomen van decompressieziekte kunnen de neurologische afwijkingen leiding tot een fataal ongeval wanneer de duiker zich onder water bevindt.[5]
Het enige beschreven voorval waarbij een freediver in-water decompressie uitvoerde bij bestaande symptomen liet geen verlichting zien van de klachten. [1] Op grond van deze gegevens raad ik dan ook preventieve in-water decompressie af. Het is veiliger in voorkomende gevallen zuurstof te ademen aan de oppervlakte, onder directe begeleiding van een arts.
Conclusie
Met het Bizzy protocol wordt er door de freediving gemeenschap voor het eerst duidelijk aanvaard dat decompressieziekte bij wedstrijden een serieus probleem vormt. Het protocol is de eerste stap op weg naar een betere medische begeleiding van freedivers. Wel kent het protocol, al dan niet onder invloed van de huidige wedstrijdreglementen, enkele tekortkomingen. De tijd zal leren of deze punten zullen worden verbeterd.
Verantwoording
In dit artikel wordt het bizzy protocol besproken. Er werd in dit artikel gebruik gemaakt van wetenschappelijke publicaties. Dit artikel is voor het laatst herzien op 19 april 2009 en bestaat uit een literatuurstudie met commentaar van de auteur. Het artikel is nog niet van kritiek voorzien door freedivers en artsen.
Zie ook de volgende artikelen:
Update wedstrijdreglement AIDA International
Bellen in de traanfilm bij freedivers
Long onderdruk verwonding (lung squeeze)
Bronnen
1. Schipke JD, Gams E, Kallweit O.Decompression sickness following breath-hold diving.Res Sports Med. 2006 Jul-Sep;14(3):163-78.
2. Sheard PW, Ocular tear film bubble formation after breath-hold diving. Undersea Hyperb Med. 2008 Mar-Apr;35(2):79-82.
3. AIDA International, AIDA Regulations Version 12
4. Sebastian Näslund, Apnea and DCS
5. R.E. Moon, Treatment of decompression illness uit: Alfred A. Bove (Eds.) Bove and Davis' Diving Medicine, 4th Edition, Elsevier, 2004 pg 195-223
7. DAN oxygen First Aid in Dive Accidents, Student Workbook, A guide for Oxygen Provider Training, DAN Europe, 1996
