Je bent net begonnen met freediving en je gaat enthousiast aan de start. Elke week kom je op de training en verbeter je weer je persoonlijke record. Je merkt wel dat het steeds moeilijker wordt, en soms lijkt het wel of dat je lichaam weerzin koestert tegen het trainen. Wanneer de training niet lekker verloopt ben je snel geirriteerd en zoekt continue naar een oorzaak buiten jezelf waarom je dit keer niet je oude record wist te verbeteren. Als je hierin herkent, heb je het contact met jezelf verloren en ben je waarschijnlijk overtraint.

Wat is overtraining

Overtraining is het scala van symptomen dat optreedt als je lichaam en geest tijdens je training niet genoeg tijd hebt gegeven om te herstellen. Het uit zich in afnemende prestaties, weerzin tegen training met lichamelijke en geestelijke spanning. Freedivers die overtraint hebben vaak vroegere signalen van hun lichaam genegeert en zullen vaak het falen van hun training wijten aan hun omgeving. Traditioneel bij static apnea zijn klachten over geluidsoverlast van de andere deelnemers, de temperatuur van het water, de kwaliteit van het pak of de duikbril.

Static Apnea: Een klassiek voorbeeld.

In de begin jaren van freediving werd weinig acht gesteld op trainingschema's en hersteltijden. Bij veel beginnende freedivers was overtraining bij Static Apnea een veelvoorkomend probleem, en zorgde het ervoor dat de meeste freedivers binnen een jaar stopte met de sport. Omdat de overtraining zich alleen voorkwam met freediving werd dit ook wel de "Static Burn-out" genoemd.

Static Apnea staat bekend als een relatief gemakkelijke discipline, omdat je alleen stil hoeft te liggen en je adem hoeft in te houden. Na een training zal je nauwelijks last hebben van vermoeide spieren of spierpijn. Juist in dat laatste zit het gevaar. Spierpijn is normaliter een relatief goede indicatie om de zwaarte en het herstel van de training in te schatten. Bij Static Apnea wordt het werk grotendeels mentaal verricht. Je moet je lichaam laten ontspannen, en zo min mogelijk energie proberen te verbruiken.

Zeker in het begin van de sport werd Static Apnea ook geassocieerd met het trainen van de geest om de ademhalingsreflex tegen te houden. Iemand die goed "getraint" is in het negeren van zijn lichaam kan 1 tot 2 minuten langer zijn adem inhouden nadat het lichaam signalen begint af te geven. Het onderdrukken van deze signalen kost echter erg veel concentratie en doorzettingsvermogen, en daar raken uiteindelijk de meeste freedivers aan overtraint.

Behandeling van overtraining

De behandeling van overtraining bestaat primair uit rusten. Je stopt met het verbeteren van je prestaties en zwakt je training af naar een confortabel niveau voor enkele maanden. In de rustperiode ga je na hoe het zover had kunnen komen en wat je eigenlijke doelen zijn in je training (zie ook het onderdeel training van deze website).

Preventie

De primaire preventie van overtraining bestaat uit het uitzetten van een realistisch trainingsprogramma. In dit programma zit veel variatie en voldoende rustmomenten. Je traint pas op een hoger niveau nadat je gestabiliseerd bent en je prestatie meerdere malen ontspannen gehaalt hebt. Tijdens je training moet je proberen goed bewust te zijn van je lichaam, en voor jezelf erkennen als je het moeilijk hebt met de training. Probeer te voorkomen dat je alleen succesbelevingen haalt uit het verbeteren van je persoonlijke records. Een trainingsprogramma goed kunnen afwerken is meer dan voldoende. Het halen van persoonlijke records moet je proberen te limiteren tot perioden vlak voor wedstrijden en recordpogingen. Een training met een intensiteit van 80% kan netzogoed voor verbetering zorgen als het streven naar een record, wat meestal ten koste gaat van je techniek.

Literatuur

Elsemiek Goesten, Overtraining in Freediving, Academie voor Lichamelijk Onderzoek, 2004.