Duikgeneeskunde

Kinderen en hun afwijkende anatomie

Gegevens: Geschreven door Administrator

De anatomie van kinderen verschilt van die van volwassenen. Tot het 21ste jaar, zijn er nog allerlei groeiprocessen in hun lichamen actief, die tijdens het duiken voor kleine en grotere moeilijkheden kunnen zorgen. In dit artikel worden de belangrijkste groeiprocessen genoemd.

De longen

Bij kinderen vindt zeker tot hun achtste jaar nog actieve longrijping plaats.¹ Tijdens de longrijping zijn de longen gevoeliger voor prikkels (hyperreactiviteit) en kunnen als zodanig sterker reageren op prikkelende stoffen zoals droge lucht of chloor. Omdat de vorming van de alveolen (longzakjes) nog actief bezig is, wordt gesteld dat kinderen gevoeliger zijn voor luchtdrukverschillen en dat daardoor de kans op longbeschadigingen groter is. Hierbij wordt vooral gedacht aan longbeschadiging ten gevolge van overdruk bij het persluchtduiken. ²,⁵,⁹

Recent is gesuggereerd dat blootstelling aan chloor in zwembadwater mogelijk aanleiding kan geven tot de ontwikkeling van astma. Dit staat in schril contrast met het vroegere advies dat zwemmen (en freediving) bij kinderen en volwassenen met astma een positief effect zou kunnen hebben. Het huidige advies is dat het oude advies standhoudt, maar dat de blootstelling aan chloor en chloorproducten zoveel mogelijk vermeden moet worden. ³,⁴.

Het hart

Tijdens de ontwikkeling van het ongeboren kind is er sprake van een opening tussen beide hartkamers. Bij 25-30% van de kinderen is deze na de geboorte nog tot volwassen leeftijd aanwezig. De opening, bekend als PFO (patent foramen ovale) wordt in de literatuur geassocieerd met een grotere kans op decompressieziekte en ook met een verhoogd risico bij kinderen. ⁵,⁶,⁹

Het is echter de vraag in hoeverre PFO bij freediving een rol speelt. Bij recreationele freediving is de toename van stikstof in de weefsels beperkt. Juist de relatieve veiligheid van freediving is aanleiding geweest voor de meeste SCUBA-organisaties om freediving vanaf jonge leeftijd toe te staan, weliswaar met dieptebeperkingen. ²

De oren

De loop van de buis van Eustachius is bij kinderen afwijkend van die bij volwassenen. De buis is bovendien korter. Hoewel kinderen hiermee op het eerste gezicht een voordeel lijken te hebben, is de praktijk anders. Kinderen hebben vaker oorproblemen dan volwassenen. Zowel oorontstekingen als volle oren door een slechte beluchting komen vaker bij kinderen voor. Deels heeft dit te maken met de grotere tonsillen in de neus, die daarmee de uitgang van de buis van Eustachius kunnen belemmeren. Zelfs wanneer er conservatief gedoken wordt, blijft het barotrauma, een beschadiging van het trommelvlies door drukverschil, het meest voorkomende duikongeval bij kinderen. ²,⁸

Bij een freedive-keuring van kinderen is het oorheelkunde-onderzoek één van de belangrijkste onderdelen. Zij moeten hierbij kunnen klaren. Wanneer er sprake is van verkoudheid wordt kinderen, net als volwassenen, strikt afgeraden om te duiken. ²,⁷,⁸,⁹

De gewrichten en de spieren

Bij beroepsduikers met perslucht werden vroeger aanwijzingen gevonden dat langdurige blootstelling aan stikstof aanleiding kon geven tot osteoporose. Deze bevinding is aanleiding geweest voor de theorie dat kinderen mogelijk gevoeliger zouden zijn voor stikstofbellen en dat duiken tot verminderde groei en beenlengteverschillen (dysbare osteoradionecrose) zou kunnen leiden.
Deze theorie is tot nu toe niet in de praktijk bewezen. Wel zijn er aanwijzingen dat het herhaaldelijk dragen van grote belastingen (zoals flessen bij sportduiken) mogelijk tot gewrichtsaandoeningen kan leiden. ⁶,⁸
Beide aspecten lijken voor freediving minder relevant.

Relevanter is dat kinderen bij de start van de puberteit (12-14 jaar) veranderingen krijgen in hun spiermassa. Ze moeten daarbij opnieuw leren omgaan met hun kracht en veranderde balans.
Dit kan bij freediving wel degelijk een rol spelen. Deels vanwege de noodzaak om opnieuw met hun spierkracht om te leren gaan, deels omdat de kinderen een grotere kans hebben op verstuikingen en peesontstekingen.
Deze ontwikkeling moet een aandachtspunt zijn voor instructeurs en (medische) begeleiders. ²,⁹

De hersenen

De ontwikkeling van het zenuwstelsel is voor freediving van belang. Bij jonge kinderen is tot hun 14e jaar het vegetatieve zenuwstelsel sterker dan het cerebrale zenuwstelsel. De prikkels die ontstaan bij het langdurig inhouden van de adem kunnen daardoor gemakkelijker onderdrukt worden. Hyperventilatie wordt daarom strikt afgeraden tot 10 jaar en er wordt geadviseerd om de duikduur gedurende de eerste jaren (8 – 10 jaar) te limiteren tot 30 seconden. ²,⁸

Conclusie

De anatomie van kinderen wijkt op meerdere punten af van die van volwassenen en maakt nog een ontwikkeling door tot de volwassen leeftijd. Kennis van deze verschillen is zowel voor de (keurende) arts als de begeleidende instructeur een vereiste voor het goed begeleiden van deze doelgroep.
Men is het erover eens dat conservatieve freediving voor kinderen vanaf het achtste jaar veiliger is dan sportduiken en dus een redelijk alternatief is voor sportduiken op deze leeftijd.

Verantwoording

Dit artikel is samengesteld naar aanleiding van een lezing van Guy Verhoven, onderbouwd met literatuurreferenties. Dit artikel is voor het laatst gewijzigd op 4 juli 2009. Er is op dit artikel nog geen commentaar geleverd door freedivers of artsen.

Bronnen

1. Chapter 6. Embryonic Folding uit: W.J. Larsen (ed) Human Embryology, Churchill Livingstone, 2001, 3e edition. pg. 145
2. Guy Vanderhoven, Children and Diving, Presentatie EUBS 2008
3. Uyan ZS, Carraro S, Piacentini G, Baraldi E. Swimming pool, respiratory health, and childhood asthma: should we change our beliefs? Pediatr Pulmonol. 2009 Jan;44(1):31-7.
4. H. Corriol. Prévention des accidents et sécurité de la plongée en apnée. uit: Henri Corriol, La Plongée en apnée : Physiologie et médecine, 3e édition, uitgeverij Masson 2002 p.162
5. Lemaître F et al. Pulmonary Function in Young Divers. Int J Sports Med 2006; 27: 870 – 874
6. Tsung JW, Chou KJ, Martinez C, Tyrrell J, Touger M. An adolescent scuba diver with 2 episodes of diving-related injuries requiring hyperbaric oxygen recompression therapy: a case report with medical considerations for child and adolescent scuba divers. Pediatr Emerg Care. 2005 Oct;21(10):681-6.
7. Carl Edmonds. Scuba Kids. SPUMS Journal 1996 Sep;26(3):154-7
8. Tetzlaff K, Muth CM, Klingmann C. Diving fitness of children and adolescents. Importance for ENT doctors HNO. 2008 May;56(5):493-8
9. Tetzlaff K. Diving for children: the 3rd Heidelberg Symposium on diving medicine HNO. 2007 Jul;55(7):521-3.