Kinderen vormen bij freediving een aparte aandachtsgroep. Wanneer er met kinderen gedoken wordt zullen er dan ook specifieke preventiemaatregelen genomen moeten worden. In dit artikel wordt een aantal punten genoemd.
Leeftijdsclassificatie
Internationaal bestaat er momenteel geen consensus over wat de ideale leeftijd is om met duiken te beginnen. Recent onderzoek heeft zich met name gericht op het duiken van kinderen met perslucht. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen, dat vanwege de anatomie van kinderen de absolute ondergrens op acht jaar gesteld moet worden. Kinderen worden vervolgens ingedeeld in drie groepen van respectievelijk 8 tot 10 jaar, 10 tot 12 jaar en 12 tot 14 jaar.1
Elk van deze groepen heeft specifieke aandachtspunten als het gaat om preventiemaatregelen.
Diepte en decompressie
Er bestaan geen duidelijke richtlijnen voor de maximale diepte waarnaar kinderen mogen duiken door middel van freediving. De huidige richtlijnen van de CMAS (Conféderation Mondiale Des Activités Subaquatiques) zijn een afgeleide van de regels bij het duiken met perslucht. Deze regels leggen beperkingen op, omdat het onbekend is hoe stikstofverzadiging bij kinderen werkt. Hoewel stikstofverzadiging een te verwaarlozen probleem vormt bij freediving, is het toch aan te raden deze richtlijnen over te nemen totdat er specifiek richtlijnen zijn voor freediving.1
CMAS stelt de volgende dieptegrenzen voor:
8 – 10 jaar: 3 meter.
10 – 12 jaar: 5 meter.
12 – 14 jaar: 10 meter.
Voorbereiding
De instructie en begeleiding van kinderen heeft extra aandacht nodig. Tijdens de kennisoverdracht moet de stof aangepast worden aan de leeftijd van de kinderen. Kinderen uit de jongste categorie hebben een andere benadering nodig dan kinderen uit de oudste categorie. Bij de kinderen van acht tot tien jaar zullen fysiologische principes met voorbeelden moeten worden uitgelegd.
Men moet eraan denken dat kinderen op deze leeftijd een heel concreet denkpatroon hebben. Een voorbeeld is dat kinderen bij pijn in het oor reflexmatig klaren. Dat doen ze dan ook bij het opstijgen, waar klaren geen zin heeft. Het versimpelen van de stof betekent niet zozeer dat er stof weg gelaten kan worden, maar dat er meer tijd genomen moet worden om de stof aan te leren. De stof moet gedoseerd worden en in kleinere stappen worden aangeboden.
Oudere kinderen kunnen veel abstracter denken. Aan hen kunnen al explicieter de basale fysiologische regels worden uitgelegd. Te simplistische uitleg kan juist aanleiding geven tot frustratie van het kind.1
In beide gevallen kunnen de kinderen deelgenoot worden gemaakt van hun specifieke problemen. Goede uitleg over klaarproblemen en het herkennen ervan, alsmede instructie over hoe je onderkoeling herkent en voorkomt, kan ongevallen voorkomen.4
Tijdens het duiken
Kinderen hebben extra begeleiding nodig tijdens hun duiken. Het spreekt voor zich dat kinderen een volwassen buddy hebben. Er bestaat geen consensus over het aantal kinderen per volwassene en in hoeverre het een gebrevetteerde ouder of instructeur moet zijn. Een conservatief advies bij het sportduiken is dat er altijd 1 kind wordt begeleid door een volwassen begeleider, waarbij tot 12 jaar dit een instructeur moet zijn.1
Extra aandachtspunt bij de supervisie is het verhoogde risico op onderkoeling bij de allerjongste kinderen (8 – 10 jaar). Vooral premenstruele meisjes hebben een sterk verhoogde kans om onder koude omstandigheden snel onderkoeld te raken. 2 (Zie ook Kinderen en temperatuurregulatie)
Bij oudere kinderen speelt de puberteit een belangrijke rol. Vooral bij freediving wordt de kans groter dat kinderen risicovol gedrag gaan vertonen en zich gemakkelijker onttrekken aan de begeleiding. Goede voorlichting aan de kinderen en observatie van hoe kinderen met de kennis omgaan is daarom van belang. De begeleiding van kinderen moet door een vast team gebeuren, samen met de ouders van de betreffende kinderen.1,3
Klaren bij kinderen
Specifieke aandacht verdient het klaren van de oren bij kinderen. Zoals elders op de site toegelicht, hebben kinderen een sterk vergrote kans op klaarproblemen. Zowel voor, tijdens als na het duiken moet de begeleider hier extra goed op letten. Indien een oorprobleem wordt vermoed, moet er niet worden gedoken. Bij klachten moet er een arts worden geraadpleegd.
Duiken bij een verkoudheid wordt ten strengste ontraden 1,5
Duikduur bij freediving
Omdat kinderen minder gevoelig zijn voor prikkels ten gevolge van hypoxie/hypercapnie (zie artikel Anatomie bij Kinderen) wordt tot 10 jaar een maximale duiktijd van 30 seconden aangeraden. Verder wordt hyperventilatie tot 10 jaar afgeraden. Na het 10e jaar wordt aangeraden om hyperventileren te limiteren.1,*
Sessieduur bij freediving
Guy Vanderhoven adviseert een duikduur (bij SCUBA) korter dan 10 minuten bij 12 graden en korter dan 25 minuten boven de 12 graden. Er wordt aangeraden om per dag maximaal één sessie te organiseren.1
Materiaal
Het materiaal dat een kind gebruikt moet aangepast zijn aan zijn maat. Een duikpak dat “op de groei” gekocht is, vormt een risico voor onderkoeling. Te grote of juist te kleine duikmaskers, kunnen zorgen voor plotselinge lekkages. Snorkels met een afwijkende diameter kunnen ook voor problemen zorgen.
Het is voor de begeleider een belangrijke verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het juiste passende materiaal wordt gebruikt door de kinderen.1,3
Na het duiken
Na een duiksessie moet een begeleider er goed op letten dat een kind beschermd wordt tegen de omgevingstemperatuur. Er kan namelijk zowel snelle hypo- als hyperthermie optreden. (Zie artikel over temperatuurregulatie bij kinderen). Juist wanneer er met een grotere groep gedoken wordt, kan een kind gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Dit is een van de redenen waarom een “1 op 1“ beleid wenselijk is.)1
Voorzorgsmaatregelen om ongelukken te voorkomen
De instructeurs en/of begeleiders van kinderen moeten niet alleen bekwaam zijn in het begeleiden van kinderen, maar ook in het verlenen van eerste hulp. De huidige protocollen voor basic life support zijn ook op kinderen toepasbaar. Dat betekent echter niet dat een begeleider na een algemene cursus ook bekwaam is om ze toe te passen op kinderen.
Het oefenen van reanimatie en beademing op de z.g. kinderpoppen is daarom een vereiste. Bovendien dient het reddingsmateriaal aangepast te zijn aan de kinderen. Beademingsmaskers en ook het assortiment aan wond- en verbandgazen dienen afgesteld te worden op de leeftijdsgroep waarmee gedoken wordt. 1,3
Conclusie
Freediving met kinderen is zeer goed mogelijk en is een goed alternatief voor het controversielere sportduiken met kinderen. Niettemin moeten er ook voor freediving door de begeleiding de nodige voorzorgsmaatregelen worden getroffen. Freediving met kinderen is daarom enkel mogelijk na een gedegen aangepaste training en educatie van zowel begeleiders als kinderen.
Noten
* Het gebruik van hyperventilatie wordt in het algemeen bij freediving (AIDA) afgeraden omdat het namelijk de gevoeligheid voor de ademprikkel vermindert. De definitie van hyperventilatie is echter niet consequent. AIDA refereert aan hyperventilatie als een snelle diepe ademhaling, terwijl door de meeste duikorganisaties hyperventilatie wordt gezien als alle ademhaling die sneller of dieper wordt verricht dan normaal.
Verantwoording
Dit artikel is samengesteld naar aanleiding van een lezing van Guy Verhoven, onderbouwd met literatuurreferenties. Dit artikel is voor het laatst gewijzigd op 05 juli 2009.
Bronnen
1. Guy Vanderhoven, Children and Diving, Presentatie EUBS 2008
2. Castellani JW, Young AJ, Ducharme MB, Giesbrecht GG, Glickman E, Sallis RE; American College of Sports Medicine position stand: prevention of cold injuries during exercise. Med Sci Sports Exerc. 2006 Nov;38(11):2012-29.
3. Tetzlaff K. Diving for children: the 3rd Heidelberg Symposium on diving medicine HNO. 2007 Jul;55(7):521-3.
4. A.A.Bove Diving in the elderly and the young. A.A. Bove ed. Bove and Davis' Diving Medicine Sounders, 4th edition, 2004 p.411-20
5. Tetzlaff K, Muth CM, Klingmann C. Diving fitness of children and adolescents. Importance for ENT doctors HNO. 2008 May;56(5):493-8
