Geschiedenis
Boot- en schroef verwondingen
- Gegevens
- Geschreven door Rik Rösken
Met de stijgende temperaturen wordt het weer drukker op- en onderwater. Zeker in Nederland, moet je daarom als freediver altijd bedacht zijn op waterverkeer en hoe je kan zorgen dat je niet overvaren wordt door een boot. In dit artikel aan de hand van casustiek uitgelegd welke factoren een rol spelen bij overvarings incidenten en welke preventieve maatregelen je kan voorkomen.
Casustiek
Casus 1: Speervisser overvaren door boot
Een 24-jarige speervisser duikt met vrienden langs een vaarweg. Er wordt gebruik gemaakt van een boei, en er is een boot ter plaatse. Plotseling scheert een motorboot rakelings naast de duikboeien en verwond daarbij de duiker aan zijn benen, met uiteindelijk amputatie als gevolg.
Casus 2 en 3: Twee snorkelaars overvaren door boot met dodelijke afloop
In 2006 en 2008 worden in Curacau twee snorkelaars overvaren. In beide gevallen was er mogelijk sprake van snorkelduiken zonder gebruik van boei. Niettemin werden beide bestuurders strafrechtelijk vervolgd.
Bespreking
In overvaringsongevallen spelen de volgende drie factoren een rol:
Herkenbaarheid
Het is niet altijd evenduidelijk dat er gedoken wordt, en de bestuurder weet niet altijd wat hij of zij moet doen. In Nederland staat in de Binnenvaart Politieregelement dat bij het heffen van seinvlag "A" het vaarverkeer gepaste afstand moet houden en voorzicht het vaartuig dat dit sein draagt moet passeren. In de praktijk wordt echter ook nog wel eens door duikers de Internationale sportduikervlag gebruikt, die in Nederland geen juridische basis heeft. Een enkele keer komt het voor dat een schipper nieuwschierg wordt en juist de duikboei met vlak nadert!
Wat tevens meespeelt dat in het BPR geen bepaling is opgenomen over wat de afstand is die de schipper moet nemen van de duikvlag. Soms is dit in het APV vermeld, zoals voor Zeeland, en de Vinkeveense plassen. Dit bedraagt doorgaans tussen de 30 en 60 meter. Duikers worden dan geacht om binnen 15 meter van de duikvlag te blijven. Divers Alert Network hanteerd 100 meter, maar dit is een advies, en geen wet.
Zichtbaarheid
Freedivers zijn vrijwel onzichtbaar aan het wateroppervlak. Dit speelt helemaal een rol als er sprake is van golfslag en donker gekleurde wetsuits. Freedivers hebben verder een verhoogd risico, omdat ze, in tegenstelling tot sportduikers, relatief lang aan de water oppervlakte vertoeven.
Regelmatig maken freedivers gebruik van kleine vlotten, met daarop een even zozeer klein duikersvlagje. Vanuit de positie van een vaartuig kan dit gemakkelijk gemist worden. Tevens staat de juridische betekenis hiervan ter discussie, aangezien het BPR expliciet spreekt over vaartuigen, en expliciet vermeld dat de vlag duidelijk zichtbaar moet zijn boven het water oppervlak. Een uitzondering hierop is het plaatsen van de vlag op de wal. Uiteraard moet dan natuurlijk de duikactiviteit wel dicht bij de kant worden uitgevoerd worden.
Locatie
Sommige locaties zijn gevaarlijker dan andere. Het spreekt voorzichzelf dat het duiken in vaarwater, voor en in havens, en vlak om hoekjes van baaien en vaarwegen vragen is om moeilijkheden. Een tweede voorbeeld is het duiken buiten een "duikgebied". Wanneer er op een locatie een duikgebied is aangewezen, zullen bestuurders aannemen daar buiten geen duikers aan te treffen. Het duiken buiten een aangewezen duikgebied, is niet alleen altijd toegestaan, maar is tevens meer risicovol vanwege de verwachting van de bestuurders.
Preventie maatregelen
1. Zorg voor herkenbaarheid
- Gebruik Seinvlag A
- Zorg dat vaarweg gebruikers er bekend mee zijn. Wanneer je op een relatief onbekende duikstek ga duiken, kan het de moeite waard zijn om vooraf contact op te nemen met de locale watersportvereniging. Zoek ook uit of dat er voor het gebied APV`s gelden, en of dat er een duikgebied aangewezen is.
2. Zorg voor zichtbaarheid
- Kleine boeien op een drukke vaarweg of drukke plas zijn onzichtbaar. Gebruik grote boeien (<50 liter) of een kleine boot. Wanneer je in de luwte van een boot duikt, kan de boot zowel de zichtbaarheid vergroten als bescherming tegen golven bieden.
- Zorgt dat de vlag goed zichtbaar is. De vlag moet enkele meters boven water zichtbaar zijn.
3. Creëer een goed overzicht van de locatie
- Probeer je te verplaatsen in de schippers om je heen. Ben je goed zichtbaar? Lig je niet toevalig in een vaarroute naar een haven of brug?
- Let op gedrag van de watersporters. Kijk of dat je gezien wordt. Als je niet gezien wordt, is het raadzaam om uit het water te gaan, of om naar een veiliger locatie te verkassen.
- Wanneer het druk is, en je beschikking hebt over een boot, is het raadzaam om op de boot een z.g. spotter te hebben. Deze kan zowel de boten als de duikers in de gaten houden. Eventueel kan doormiddel van een marifoon gewaarschuwd worden als boten te dichtbij komen.
4. Vergeet niet: een boot is sterker dan jouw
Hoe sterk je ook in je recht staat. Hoe goed je ook gedacht hebt aan alle voorzorgsmaatregelen. Als boten je negeren, ben je nergens. Juridisch kan je de regels goed gevolgt hebben, maar dat betekent niet dat je daarmee een garantie hebt tegen boot- en schroef verwondingen. Let daarom altijd op je eigen veiligheid.
Verantwoording
In dit artikel wordt de risico's besproken van boot- en schroef verwondingen en worden de preventieve maatregelen hiervoor besproken. Er wordt in dit artikel zowel gebruik gemaakt casustiek als wetteksten. Het artikel is voor het laatst herzien op 18 januari 2009 en is bestaat uit een literatuurstudie met eigen commentaar van de auteur. Het artikel is nog niet van kritiek voor zien door freedivers of juridische experts.
Bronnen
1. Marv. Gozum (mod.) Rob Murphy hurt in diving accident. Diving accident repository
2. JanV (samensteller) Forumpost met fragmenten uit het blad Amigoe. Duikforum.nl
3. Binnenvaartpolitieregelement. Wetten.nl
4. Campagne Divers Alert Network ter preventie van boot- en schroefongevallen