Wanneer je ongevallen wil voorkomen, is de eerste logische stap dat je er over na denkt. Dit klinkt logisch, maar is niet altijd van zelf sprekend. Zeker in een groep wil dit nog wel eens fout gaan. Een klassiek voorbeeld is het bystander-effect. Het bystander effect verklaart waarom bij een ongeval omstanders niet helpen. Deze hulpeloosheid kan zo erg zijn dat er iemand zelfs overlijdt, terwijl een helpende hand voldoende kon zijn. Een andere vorm hiervan is het "Meditatie met Katten" effect. Het is in tegenstelling tot het bystander-effect een niet wetenschappelijk bewezen verschijnsel, maar een eigen gedane observatie.
Vanwaar mediteren met katten
Omdat ik er zelf geen goede naam voor kon verzinnen heb ik uiteindelijk gekozen voor een naam die verwijst naar een verhaal van Paulo Coelho welk het effect treffend uitlegt.
In het verhaal1,2 van Paulo Coelho wordt een Zenmeester ten tonele gevoerd die tot een van de beste van zijn tijd wordt gerekend. Tijdens zijn lessen was er altijd een kat aanwezig, en zijn leerlingen associeerde het succes van zijn lessen aan de aanwezigheid van de kat. Als gevolg hiervan ging men, na de dood van de zen meester, alleen nog maar mediteren met katten, en werd dit een gebruik binnen de traditie. Pas nadat men per toeval ontdekte dat je ook zonder katten kon mediteren verliet men dit gebruik.
De moraal
Het idee van dit verhaal is om aan te tonen hoe gemakkelijk je kan vergissen als je zoekt naar de oorzaak van een succes beleving. In plaats dat men bewust was van de kwaliteit van de zenmeester, associeerde men het succes met de aanwezigheid van een kat. Denk daarom altijd na waarom je iets doet, en waarom je het doet.
Voorbeelden en gevolgen bij freediving
Binnen freediving zijn er de volgende voorbeelden te vinden van dit effect. Soms is er sprake dat een atleet of instructeur een bepaalde methode propageert wat blindelings wordt overgenomen. In andere gevallen is het een individueel, onderbewust proces van de specifieke duiker.
De monovin
In 2002 werden wereldrecords verbroken door een aantal geoefende mono-vinners. Als gevolg gingen in de daarop volgende jaren veel freedivers met de monovin aan de slag. Echter... het aanschaffen en gebruiken van een monovin betekent nog niet dat je er ook effectief beter mee gaat zwemmen. Initieel namen weinig freedivers de tijd om een monovin training te volgen, met als gevolg dat weinigen de techniek beheerste.
Alhoewel de monovin met training superieur is aan de bi-vin, zal bij een ongeoefende monovinner, de bi-fin beter resultaat geven. Denk dus eerst na wat je wilt doen, en hoeveel tijd je in techniek training kan stoppen, voordat je over gaat tot de aanschaf van een monovin.
Lung Packing
Verschillende sporters wisten records neer te zetten door middel van de techniek van lungpacking. Lungpacking kan een significante bijdrage leveren aan de prestatie, mits de freediver de normale ademhaling beheerst. Het spreekt vanzelfsprekend dat dit niet altijd het geval was.
Andere voorbeelden zijn
- Een hele dag niet eten voor de wedstrijd
- Het moeten dragen van een specifiek soort badpak (niet verwarren met de z.g. sharkskins)
- Het aanhouden van specifieke training tabellen, die niet aangepast zijn op het eigen niveau
- De overtuiging dat door het frequent uitvoeren van maximale pogingen de beste wedstrijdvoorbereiding wordt uitgevoerd.
Preventie
Het meditatie met katten effect is simpel te voorkomen door je af te vragen of iets voor jouw wel werkt. Daarnaast is het verstandig om altijd door te vragen als je twijfels hebt over een bepaalde keuze of methode. Wanneer een instructeur of atleet geen onderbouwing kan geven, hoeft dit niet te beteken dat die keuze of methode perse slecht is. Wel is het dan aan te raden om kritisch na te denken over de gegeven situatie.
Wanneer er sprake is van dogma's of de weigering om uitleg te geven is er rede voor oppassendheid en is het de overweging waard om een andere begeleider te geven die wel capabel is om de situatie toe te lichten.
Verantwoording
Dit artikel gebaseerd op een mening, en niet wetenschappelijk onderbouwd. Het is niet verzien van kritische noten van freedivers of artsen. Het is voor het laast aangepast op 14 januari 2009
Bronnen
1. "Hoe belangrijk zijn katten bij het mediteren" uit± Poelho Coelho, Als een rivier, De Arbeiderspers, 2006 ISBN10: 9029564245
3. De uitgebreide versie van dit verhaal is te lezen op: http://fran.sneeknet.nl/homepage/show/pagina.php?paginaid=244825#1
Schakel het sproeisysteem met ijswater uit en zet een nieuwe aap in de kamer. Deze laatste zal de banaan zien en proberen om de ladder to beklimmen maar hij zal, zonder to begrijpen waarom, een aframmeling van de andere apen krijgen.
Voer de operatie opnieuw uit met een nieuwe aap en ook hij zal worden afgerost. En degene die het hardst slaat, zal die aap zijn die voor hem binnenkwam en werd afgerammeld.
Ga zo verder totdat er alleen nog nieuwe apen zijn. Dan zal je zien dat geen enkele aap de ladder nog zal proberen to beklimmen.
En als eentje van hen ook maar een seconde met de gedachte speelt om dat wel to doen, zal hij als de gesmeerde bliksem een aframmeling van de anderen krijgen.
Zet twintig apen in een kamer. Hang een banaan aan het plafond en zet een ladder neer waarmee je aan de banaan kan. Zorg ervoor dat de banaan uitsluitend via die ladder to bereiken is. Breng vervolgens een systeem tegen het plafond aan dat in de hele kamer ijswater begint to sproeien, zodra de ladder wordt beklommen. De apen hebben al heel snel door dat ze de ladder niet moeten beklimmen en zullen de banaan laten voor wat ze is.